Strumień wartości

We wpisie, w którym opisywałem supermarket magazynowy, padło określenie " strumień wartości. W jednym z komentarzy padło też pytanie:

Co to jest strumień wartości?

Strumień wartości to, ogólnie mówiąc, wszystkie czynności, procesy i przepływy materiałów oraz informacji, niezbędne do wyprodukowania wyrobu.
Ogólny strumień wartości najczęściej wygląda następująco:
Zamówienie --> planowanie i harmonogramowanie --> zakupy komponentów --> magazynowanie komponentów --> wytwarzanie wyrobu --> magazynowanie wyrobów --> sprzedaż i wysyłka.

Proces wytwarzania wyrobu gotowego

Wytwarzanie wyrobu, składa się z poszczególnych procesów -- czyli przepływu materiału i informacji oraz czynności wytwarzania kolejnych półproduktów oraz wyrobu gotowego. Te procesy albo dodają wartość albo jej nie dodają.
Dla przykładu: Skręcenie 2 elementów -- wartość dodaje ponieważ półprodukt, który otrzymujemy po skręceniu ma większą wartość niż koszt obu elementów. Najczęściej dodaje się do ich kosztu koszt robocizny.
Po ostatnim procesie -- tym, który daje nam wyrób gotowy -- dodaje się też marżę.
A takie co nie dodają wartości -- to na przykład dodatkowe testy wyrobu. Wyrób przed testem i po teście dla klienta jest wart tyle samo.

LEAN

Lean Management -- najczęściej tłumaczone jako zarządzanie odchudzone jest techniką zarządzania przedsiębiorstwem, która ma na celu optymalne wykorzystanie zasobów pracy (ludzi, maszyn, procedur) w celu eliminacji zbędnych strat, zapasów, transportu, ruchu, produkcji, oczekiwania. Słowem -- eliminacji elementów, które nie dodają wartości wytwarzanemu produktowi.

Jak to wygląda w praktyce?

Jeśli wprowadzimy drobną zmianę w procesie, która zaowocuje zmniejszeniem kosztów, przyśpieszeniem procesu, zmniejszeniem ilości błędów bądź lepszym wykorzystaniem zasobów -- to możemy uznać, że zrobiliśmy mały kroczek w stronę zleanowania linii produkcyjnej bądź procesu.
Ponieważ najłatwiej zrozumieć na przykładach:
Linia produkcyjna, na kolejnych stanowiskach składane są kolejne elementy, całość skręcana i mamy wyrób gotowy. Na pierwszym stanowisku operator wykonuje 5 czynności, tworzy półprodukt i przekazuje na kolejne. Ale na kolejnym -- są tylko wykonywane 2 czynności (np. zaciskanie całości i skręcanie śrubkami).
Ponieważ operator pierwszego stanowiska ma więcej pracy, pracuje wolniej niż operator na drugim stanowisku. Przez co ten na drugim, przez połowę swojego czasu stoi i czeka na części od tego pierwszego.
Co możemy zrobić? Ano bardzo dużo. Może odciążyć stanowisko nr 1 i przenieść jedną bądź dwie czynności na stanowisko nr 2? A może lepiej zorganizować pierwsze stanowisko, żeby wszystkie części były łatwiej dostępne i pracowało się na nim szybciej? A może dodać jakiś automat, który wykona część pracy za operatora? A może jednak niektóre z tych czynności są zbędne i można je bez szkody pominąć?
Możliwości jest wiele, trzeba wybrać tą, która najmniejszym nakładem środków przyniesie najlepsze rezultaty.
Oczywiście, nie sprowadza się to do rzucania pomysłami "A może by tak..." i wybierania w ciemno któregoś z nich. Lean Management zawiera kilka narzędzi, które usprawniają proces analizy oraz wdrażania zmian. Główne to:

• Value Stream Mapping -- Mapowanie Strumienia Wartości, które ma na celu gromadzenie i wizualizacja danych dotyczących rzeczywistego przepływu materiału, procesów oraz informacji.
• Kanban -- doskonały system zarządzania produkcją oraz dostarczaniem materiału -- szerzej o nim będzie w jednym z osobnych artykułów.
• 5S -- metoda systematyzacji, ciągłego uczenia się, standaryzacji oraz dążenia do doskonałości. Nazwa pochodzi od 5 kroków: Selekcji, Systematyki, Sprzątania, Standaryzacji i Samodyscypliny.
• Poka-yoke -- system przeciwdziałania, który uniemożliwia popełnienie pomyłki, czasem nazywana głupcoodpornością. Przykład z życia -- bateria 9V (chyba coraz rzadziej używana) ma tak skonstruowane styki, że nie da się podłączyć jej odwrotnie -- jeden styk ma kształt gniazdka, drugi -- wtyczki. Gniazdo do której ją wkładamy -- na odwrót. Z drugiej strony -- baterie 1,5V ("paluszki") nie są w żaden sposób zabezpieczone przed podłączeniem "na odwrót". Ta pierwsza -- zgodna z ideą poka-yoke, druga -- nie.

Oczywiście to tylko szczyt czubka góry lodowej, jaką jest Lean Management. W kolejnych artykułach będę starał się opisać inne aspekty tego systemu.